Kỷ niệm 114 năm ngày sinh đồng chí Nguyễn Văn Cừ - nguyên Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương, nhà lãnh đạo trẻ của cách mạng Việt Nam

Kỷ niệm 114 năm Ngày sinh đồng chí Nguyễn Văn Cừ (09/7/1912 - 09/7/2026) là dịp tưởng nhớ và tri ân một nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của cách mạng Việt Nam. Cuộc đời chỉ 29 năm nhưng với hơn 13 năm hoạt động cách mạng, đồng chí đã để lại dấu ấn sâu sắc về bản lĩnh chính trị, tư duy lý luận, tinh thần tự học, tự rèn luyện và sự kiên trung với lý tưởng đã lựa chọn.

Từ người thanh niên yêu nước đến Tổng Bí thư khi tuổi đời còn rất trẻ

Đồng chí Nguyễn Văn Cừ sinh ngày 09/7/1912, quê tại Phù Khê, Từ Sơn, Bắc Ninh, trong một gia đình nhà nho nghèo có truyền thống hiếu học. Đồng chí tham gia hoạt động cách mạng từ khi còn trẻ; năm 1928 thực hiện chủ trương “vô sản hóa”, ra mỏ Vàng Danh làm công nhân để rèn luyện và vận động công nhân. Tháng 6/1929, đồng chí gia nhập Đông Dương Cộng sản Đảng; sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, đồng chí được giao làm Bí thư Đặc khu Hòn Gai - Uông Bí. Cuối năm 1931, Nguyễn Văn Cừ bị thực dân Pháp bắt, trải qua những năm tháng bị giam giữ tại Hòn Gai, Hỏa Lò và Côn Đảo. Nhà tù và những điều kiện khắc nghiệt không làm lay chuyển ý chí của người chiến sĩ trẻ. Ngược lại, đồng chí tận dụng thời gian bị giam cầm để học tập, nghiên cứu lý luận, trao đổi với các đồng chí và rèn luyện bản lĩnh chính trị.

Sau khi được trả tự do năm 1936, đồng chí tiếp tục tham gia khôi phục tổ chức Đảng ở Bắc Kỳ. Tháng 9/1937, đồng chí được bầu vào Ban Thường vụ Trung ương. Đến tháng 3/1938, ở tuổi 25, đồng chí được cử làm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương và đảm nhiệm cương vị này đến đầu năm 1940. Con đường từ một thanh niên yêu nước đến người đứng đầu Đảng khi tuổi đời còn rất trẻ là minh chứng nổi bật cho quá trình trưởng thành qua thực tiễn, tinh thần tự học và ý chí rèn luyện bền bỉ của đồng chí Nguyễn Văn Cừ.

(Nguồn: TTXVN)

Dấu ấn của một nhà lãnh đạo trẻ giàu tư duy lý luận và thực tiễn

Thời gian đảm nhiệm cương vị Tổng Bí thư của đồng chí Nguyễn Văn Cừ diễn ra trong bối cảnh tình hình trong nước và thế giới có nhiều biến động. Những chuyển biến của phong trào cách mạng cùng nguy cơ chiến tranh thế giới đặt ra yêu cầu phải có những nhận định và điều chỉnh kịp thời về đường lối, phương pháp đấu tranh.Một dấu ấn nổi bật trong tư duy của đồng chí là tác phẩm “Tự chỉ trích”, được viết năm 1939. Tác phẩm đề cập đến tự phê bình và phê bình, đấu tranh với những nhận thức, khuynh hướng sai lệch, qua đó góp phần vào công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đánh giá tác phẩm phản ánh chiều sâu tư duy chính trị và khả năng khái quát những vấn đề lý luận từ thực tiễn cách mạng của Nguyễn Văn Cừ.

Khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ tháng 9/1939 và tình hình chính trị thay đổi nhanh chóng, đồng chí tham gia chỉ đạo đưa tổ chức Đảng chuyển vào hoạt động bí mật và chuẩn bị cho việc chuyển hướng chiến lược. Tháng 11/1939, trên cương vị Tổng Bí thư, đồng chí triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương tại Bà Điểm, Gia Định. Hội nghị quyết định chuyển hướng chỉ đạo chiến lược và thành lập Mặt trận Thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc trong bối cảnh mới. Những dấu ấn đó cho thấy ở một nhà lãnh đạo còn rất trẻ là khả năng gắn lý luận với thực tiễn, chủ động nhìn nhận những thay đổi của tình hình để cùng Trung ương đề ra những chủ trương phù hợp với yêu cầu của phong trào cách mạng.

29 tuổi đời - cả cuộc đời cống hiến dành cho lý tưởng, dành cho Đảng Cộng sản Việt Nam

Ngày 18/01/1940, đồng chí Nguyễn Văn Cừ bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn. Sau Khởi nghĩa Nam Kỳ tháng 11/1940, thực dân Pháp kết án tử hình đồng chí. Ngày 28/8/1941, đồng chí hy sinh tại trường bắn Ngã Ba Giồng, Bà Điểm, Hóc Môn khi mới 29 tuổi. 29 năm tuổi đời, hơn 13 năm tham gia hoạt động cách mạng, nhiều năm bị giam cầm và hơn hai năm giữ trọng trách Tổng Bí thư – cuộc đời Nguyễn Văn Cừ tuy ngắn ngủi nhưng gắn liền với một giai đoạn đầy thử thách của cách mạng Việt Nam. Các tư liệu chính thống ghi nhận đồng chí là một trong những nhà lãnh đạo tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh phẩm chất kiên trung, tinh thần học tập, rèn luyện và những đóng góp của đồng chí đối với công tác xây dựng Đảng và định hướng phong trào cách mạng.

Điều đặc biệt ở Nguyễn Văn Cừ còn nằm ở quá trình trưởng thành từ thực tiễn. Không có điều kiện học tập lý luận chính trị một cách hệ thống trong trường lớp, đồng chí kiên trì tự học, nghiên cứu và biến cả những năm tháng trong nhà tù thành thời gian rèn luyện. Từ người thanh niên hoạt động ở vùng mỏ đến vị trí Tổng Bí thư, tinh thần học tập không ngừng là một nét nổi bật xuyên suốt cuộc đời đồng chí.

114 năm kể từ ngày đồng chí Nguyễn Văn Cừ ra đời và 85 năm kể từ ngày đồng chí hy sinh, đất nước đã trải qua những chặng đường lịch sử rất khác so với thế hệ cách mạng tiền bối. Tuy nhiên, những giá trị về tinh thần tự học, bản lĩnh trước khó khăn, trách nhiệm với cộng đồng và sự nghiêm túc trong tự nhìn nhận, tự hoàn thiện vẫn có ý nghĩa đối với việc giáo dục thế hệ trẻ. Đối với sinh viên, câu chuyện về một người thanh niên trưởng thành từ thực tiễn, không ngừng học tập ngay cả trong những hoàn cảnh khắc nghiệt gợi mở nhiều suy nghĩ về giá trị của tri thức và ý chí tự rèn luyện.