Kỷ niệm 80 năm Ngày tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (06/01/1946 - 06/01/2026).

Ngày 06/01/1946 là một ngày vô cùng quan trọng trong lịch sử dân tộc Việt Nam, đây là một dấu mốc đặc biệt quan trọng – ngày diễn ra cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tròn 80 năm đã trôi qua, nhưng ý nghĩa lịch sử và giá trị thời đại của sự kiện này vẫn vẹn nguyên, trở thành biểu tượng của quyền làm chủ của nhân dân và nền dân chủ cách mạng Việt Nam.

Bối cảnh lịch sử của cuộc tổng tuyển cử đầu tiên

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, mở đầu thời kỳ độc lập, tự do của dân tộc, bất chấp âm mưu phá hoại của thù trong giặc ngoài. Trên phương diện chính trị, việc xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng được xác định là nhiệm vụ trọng yếu, đòi hỏi phải sớm hình thành một cơ quan đại diện cao nhất của nhân dân, đó chính là Quốc hội. Ngày 25/8/1945, theo đề xuất của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ủy ban Giải phóng Dân tộc – cơ quan do Quốc dân Đại hội Tân Trào bầu ra – đã được kiện toàn, chuyển đổi thành Chính phủ lâm thời của nước Việt Nam. Đây là Chính phủ thống nhất của quốc gia, có trách nhiệm lãnh đạo, điều hành đất nước trong giai đoạn đầu, đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết để tiến tới triệu tập Quốc hội, thành lập một Chính phủ cộng hòa chính thức, hợp hiến và hợp pháp.

Ngày hội lớn của toàn dân tộc

Ngày 06/01/1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đã diễn ra trên phạm vi cả nước trong không khí phấn khởi, tin tưởng của nhân dân. Lần đầu tiên trong lịch sử, mọi công dân Việt Nam từ 18 tuổi trở lên, không phân biệt giới tính, tôn giáo, giàu nghèo, đều có quyền bầu cử và ứng cử. Hơn 20 triệu người dân đã tham gia bỏ phiếu, thể hiện quyền làm chủ của mình đối với vận mệnh đất nước. Tỷ lệ cử tri đi bầu đạt khoảng 89%, bầu ra 333 đại biểu Quốc hội khóa I – đại diện cho mọi tầng lớp nhân dân, từ công nhân, nông dân đến trí thức, chiến sĩ cách mạng. Sự kiện này không chỉ là một cuộc bầu cử đơn thuần, mà thực sự là “ngày hội lớn của toàn dân tộc”, đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử, người dân Việt Nam được trực tiếp thực hiện quyền dân chủ của mình. Cùng với đó, ngày 08/9/1945, Chủ tịch Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ban hành Sắc lệnh số 14-SL quy định mở cuộc Tổng tuyển cử để bầu Quốc hội; ban hành Sắc lệnh số 39-SL ngày 26/9/1945 về thành lập Uỷ ban dự thảo thể lệ cuộc Tổng tuyển cử; ban hành Sắc lệnh số 51-SL ngày 17/10/1945 quy định thể lệ cuộc Tổng tuyển cử phải thực hiện theo lối phổ thông đầu phiếu, bầu cử trực tiếp và bỏ phiếu kín; Sắc lệnh số 71-SL ngày 02/12/1945 bổ khuyết Điều 11 chương V của Sắc lệnh số 51-SL nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người ứng cử.

Một số hình ảnh trong cuộc tổng tuyển cử (ảnh sưu tầm)

Mốc son chói lọi của nền dân chủ Việt Nam

Cuộc Tổng tuyển cử ngày 06/01/1946 được đánh giá là một sự kiện chính trị - pháp lý đặc biệt quan trọng, là mốc son chói lọi trong lịch sử lập hiến và lập pháp của nước ta. Sự kiện này đã đặt nền móng cho việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, khẳng định nguyên tắc: “Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân”. Đồng thời, thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử cũng là bước phát triển nhảy vọt về thể chế dân chủ, khẳng định bản chất tiến bộ của Nhà nước cách mạng ngay từ những ngày đầu lập quốc. Trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn, việc tổ chức thành công một cuộc bầu cử dân chủ, công khai, minh bạch đã thể hiện bản lĩnh, trí tuệ và sự đoàn kết của toàn dân tộc.

Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của Việt Nam năm 1946 được tiến hành theo những nguyên tắc dân chủ, tiến bộ nhất, đó là: phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín đã hoàn toàn thắng lợi. Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) ra đời, thắng lợi đó là một mốc son đánh dấu bước phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế dân chủ của nước Việt Nam.

Giá trị lịch sử và ý nghĩa thời đại sâu sắc

Không chỉ có ý nghĩa trong thời điểm lịch sử năm 1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên còn để lại nhiều giá trị to lớn cho hiện tại và tương lai. Đó là bài học về phát huy quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, và củng cố niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước. Thành công của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam đã đánh dấu bước phát triển quan trọng của Nhà nước cách mạng, mở ra một giai đoạn mới trong lịch sử dân tộc. Lần đầu tiên, đất nước ta có một Quốc hội do nhân dân trực tiếp bầu ra, một Chính phủ thống nhất, một bản Hiến pháp tiến bộ cùng hệ thống chính quyền được thiết lập đầy đủ về mặt pháp lý, đủ tư cách đại diện cho Nhân dân Việt Nam trong cả đối nội và đối ngoại. Đây chính là cơ sở vững chắc để khẳng định tính hợp pháp, dân chủ của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – một Nhà nước thực sự của dân, do dân và vì dân, được nhân dân tin tưởng giao phó trọng trách lãnh đạo đất nước, tổ chức kháng chiến, kiến quốc và giải quyết các vấn đề quốc gia trên trường quốc tế. Kết quả của cuộc Tổng tuyển cử cũng là minh chứng rõ nét cho sự đúng đắn, sáng tạo trong chủ trương, đường lối của Đảng, đồng thời khẳng định vai trò lãnh đạo tài tình của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Qua đó, thể hiện sâu sắc khát vọng cháy bỏng về độc lập, tự do của toàn thể Nhân dân Việt Nam.